Lang, lang geleden inspireerde Philips de consument voor alles wat met (technisch) vernuft te maken had. Menig kind beleefde fantastische uren in het Evoluon. Mijn favoriet was de knikkerbaan. Een kubieke meter met allerlei slimme constructies waardoor en waarlangs stalen knikkers naar beneden rolden. Het Evoluon is verleden tijd, maar vernuft, just for the fun of it, nog lang niet. Vandaag was ik op Legoworld in Zwolle (nog tot komende dinsdag). En wat zag ik in zaal 1?: een knikkerbaan van minstens 20 meter lang. Elke 40 centimeter was er een andere constructie bedacht waardoor knikkers verplaatst werden: lopende banden, raderen, gleuven, wegschietapparaten, noem maar op. De vakterm: Great Ball Contraptions. Niet alleen heel inspirerend, omdat er op een kleien oppervlakte heel veel slimme, vernieuwende constructies te zien waren, maar ook omdat het een zeer zichtbaar en tastbaar voorbeeld van co-creatie is. De maken van een knikkerbaan van 20 meter lang is bijna onbegonnen werk. Het kost een waar kapitaal aan Lego en onnoemelijk veel arbeidsuren. Samenwerken, elk een deel doen, co-creeëren is de oplossing (vroeger heette dat: vele handen maakt licht werk). Bij zo’n tastbaar resultaat kun je direct wat wetmatigheden afleiden. De belangrijkste daarvan is: je moet het met elkaar eens zijn over een aantal basis-randvoorwaarden. En aan die voorwaarden moet iedereen zich houden, anders halen de knikkers nooit het andere eind van de baan. Zo is het formaat van elk element van te voren afgesproken. Ieder bouwt thuis zijn/haar eigen element en pas tijdens de expositie worden ze achter elkaar geplaatst. Dan moeten ze natuurlijk wel goed op elkaar aansluiten. Dat betekent dat niet alleen de oppervlakte van elk bouwsel afgesproken is, maar ook op welke positie (inclusief de hoogte) een knikker overgenomen wordt door het vorige element, en waar het dus (aan de andere kant) weer afgeleverd moet worden.
Minstens zo’n belangrijke wetmatigheid is dat hoe goed je alles ook met elkaar afspreekt, en hoeveel iedereen eraan gelegen is om gesamenlijk een goed resultaat neer te zetten: uiteindelijk is er toch nog flink wat tijd gemoeid met het ‘fine-tunen’ van het geheel. Ik heb me laten vertellen dat alle onderdelen weliswaar pasten, maar dat het nog flink wat uren heeft gekost voordat alles echt werkte. Ik werd vandaag weer flink geïnspireerd door al het vernuft, en ik ben er opnieuw van overtuigd geraakt dat er met co-creatie onvoorstelbare resultaten zijn te bereiken. Lego is niet alleen leuk, maar soms ook ronduit nuttig.
| 
